„Podróże wycinanek” to projekt, który ma na celu uwolnienie z przestrzeni magazynowych papierowych dzieł rąk ludzkich. Prezentowane przez nas wycinanki powstały na przestrzeni lat 2003-2019. Stworzona z nich ekspozycja została predestynowana do promowania artystów-wycinankarzy oraz idei Konkursów Sztuki Ludowej.
Konkursy, o których mowa, na stałe wpisały się już w harmonogram działania Muzeum Częstochowskiego. Co trzy lata instytucja staje się ogólnopolskim centrum twórczości ludowej. Przez kilka ostatnich edycji mocno skupiliśmy się na wycinankach w ich formie tradycyjnej i inspirowanej. Podróże wycinanek kończą ten wyjątkowy, niezwykle delikatny i precyzyjny okres historii Konkursów. Chcemy wrócić do innych dziedzin, a przy okazji pokazać, co udało się nam zgromadzić w zbiorach przez ostatnie lata.
W projekcie bierze udział 31 artystów z całej Polski. Na wystawę składa się 77 wycinanek. Ekspozycji towarzyszą – kostka Rubika (oryginalna!), gra pamięciowa oraz bogato ilustrowany katalog.
Artyści, których prace prezentowane są na wystawie:
– Aleksandra Adamas
– Kazimiera Balcerzak
– Weronika Baśnik-Żmijewska
– Genowefa Bączek
– Wiesława Bogdańska
– Anna Ceberek
– Wiesława Chaberek
– Anna Chalimoniuk
– Maria Chrostek
– Maria Ciechańska
– Marek Wacław Judycki
– Czesława Kaczyńska
– Małgorzata Kamińska-Żuber
– Dorota Koman
– Krystyna Kowalska
– Lucyna Kozłowska
– Krystyna Lis
– Mark Maksimovich
– Anna Marczak
– Regina Matuszewska
– Helena Miazek
– Alina Muras
– Genowefa Pabich
– Roman Prószyński
– Helena Rześna
– Zofia Samul
– Halina Siąkajło
– Lilia Sola
– Zofia Tomeczek
– Ewa Wrożyna
– Bożena Wyganowska
Projekt w Internecie znajdziecie Państwo na stronie www.podrozewycinanek.muzeumczestochowa.pl
i na Facebooku www.facebook.com/podrozewycinanek
WYCINANKA LUDOWA
Pierwsze wycinanki ludowe z papieru pojawiły się w połowie XIX wieku. Uznawane są za jedną
z najoryginalniejszych form polskiej sztuki ludowej. Jako, że wycinane z papieru motywy służyły do wystroju izby, nazywano je „strojem”, „cackiem” lub po prostu ozdobą z papieru.
Początkowo wycinano pojedyncze motywy i naklejano je na ściany czy belki stropowe chałup. Wycinanka ludowa w takiej formie występowała wyłącznie w naszym kraju. Od początku służyła jako forma dekoracji wnętrza domu. Obok funkcji zdobniczej, pojawiała się czasem jednak także praktyczna. Powieszone w oknach wiejskich domów ażurowe wycinanki pełniły rolę firanki.
Rozpowszechnienie wycinanek związane było z rozpoczęciem produkcji papieru na skalę przemysłową, dzięki czemu stał się on powszechnie dostępny i dużo tańszy. Początkowo używano ręcznie farbowanego białego papieru. Później powszechny stał się kolorowy papier glansowany, dostępny w żywych barwach. Motywy wycinano bez wcześniejszego rysowania wzoru za pomocą nożyc do strzyżenia owiec. Do klejenia wycinanek używano kleju gotowanego z mąki żytniej.
Wnętrza chat bogato dekorowano głównie przed uroczystościami rodzinnymi i kościelnymi. Praca nad wycinankami trwała często kilka tygodni poprzedzających święta.
Wycinankami zajmowały się głównie kobiety, a umiejętność ta była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Małe dziewczynki zaintrygowane kolorowymi skrawkami papieru, już od najmłodszych lat ćwiczyły wycinanie prostych, a z czasem coraz bardziej skomplikowanych form.
